Βέλγιο ή Ελλάδα για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: τι αλλάζει ανάλογα με την ηλικία, την κατάστασή σας και τη δωρεά

Βέλγιο ή Ελλάδα για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Και οι δύο χώρες είναι ανοιχτές, διέπονται από το νόμο και έχουν συνηθίσει τις ασθενείς που προέρχονται από το εξωτερικό. Ωστόσο, δεν ανταποκρίνονται στις ίδιες καταστάσεις. Το Βέλγιο είναι κοντά για πολλές Ευρωπαίες ασθενείς, αναγνωρίζει τα ζευγάρια γυναικών ως ζευγάρια και προετοιμάζεται για την κατάργηση της ανώνυμης δωρεάς. Η Ελλάδα παρέχει θεραπεία έως την ηλικία των 54 ετών και διατηρεί την ανώνυμη δωρεά ως προεπιλογή.

Εργάζομαι στην Ελλάδα, οπότε δεν προσποιούμαι ότι είμαι ουδέτερη. Ωστόσο, για ορισμένες περιπτώσεις, το Βέλγιο είναι σαφώς η καλύτερη επιλογή, και το λέω. Ακολουθούν τα κριτήρια με τη σειρά που τα εξετάζω: η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση, η ανωνυμία της δωρεάς, και στη συνέχεια το κόστος και η απόσταση.

Βέλγιο ή Ελλάδα για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: ο συγκριτικός πίνακας

Αυτός ο πίνακας συνοψίζει τη νομοθεσία κάθε χώρας τον Οκτώβριο του 2026· οι τρέχουσες αλλαγές εξηγούνται παρακάτω.

Η ηλικία: 47 ετών στο Βέλγιο, 54 ετών στην Ελλάδα

Ο βελγικός νόμος της 6ης Ιουλίου 2007 καθορίζει δύο όρια. Η λήψη ωαρίων, όπως και η αίτηση εμφύτευσης εμβρύων ή σπερματέγχυσης, επιτρέπεται σε γυναίκες ηλικίας έως 45 ετών. Η μεταφορά εμβρύου ή η σπερματέγχυση δεν μπορεί πλέον να πραγματοποιηθεί μετά τα 47 έτη. Μεταξύ 45 και 47 ετών, μπορεί λοιπόν να ολοκληρωθεί στο Βέλγιο ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε εγκαίρως, αλλά δεν μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο. Η σπερματέγχυση με δότη συγκρίνεται ανά χώρα στο άρθρο σχετικά με τη σπερματέγχυση στο εξωτερικό.

Στην Ελλάδα, ο νόμος 4958/2022 ανέβασε το όριο στα 54 έτη, συγκεκριμένα «54 έτη και 0 ημέρες». Από τα 50 έτη και μία ημέρα, η μονάδα πρέπει να λάβει άδεια από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής. Μετά τα 47 έτη, το Βέλγιο δεν αποτελεί πλέον επιλογή, ενώ η Ελλάδα παραμένει εφικτή επιλογή για αρκετά ακόμη έτη. Η διαδικασία περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο σχετικά με το όριο ηλικίας στην Ελλάδα.

Μόνη γυναίκα ή ζευγάρι γυναικών

Ο βελγικός νόμος δεν απευθύνεται σε συγκεκριμένο τύπο οικογένειας: αναφέρεται στον «υπεύθυνο του γονικού σχεδίου», δηλαδή σε κάθε πρόσωπο που έχει αποφασίσει να γίνει γονέας μέσω ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Μια μόνη γυναίκα έχει πρόσβαση σε αυτήν, ενώ ένα ζευγάρι γυναικών αντιμετωπίζεται ως ζευγάρι. Καθώς ο νόμος επιτρέπει επίσης τη μη ανώνυμη δωρεά που συμφωνείται μεταξύ δότριας και λήπτριας, ένα ζευγάρι γυναικών μπορεί να εξετάσει τη μέθοδο ROPA, όπου η μία φέρει το έμβρυο που προέρχεται από τα ωάρια της άλλης.

Στην Ελλάδα, μια μόνη γυναίκα γίνεται δεκτή χωρίς προϋποθέσεις όσον αφορά την οικογενειακή της κατάσταση· ο Αστικός Κώδικας απαιτεί μόνο η συγκατάθεσή της να δοθεί με συμβολαιογραφική πράξη. Ένα ζευγάρι γυναικών, αντίθετα, δεν αναγνωρίζεται ως ζευγάρι για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: η μία από τις δύο ακολουθεί τη διαδικασία ως μόνη γυναίκα, ενώ η μέθοδος ROPA δεν προβλέπεται. Εάν είστε σε σχέση με μια γυναίκα και η αναγνώριση της σχέσης σας έχει σημασία από την αρχή, το Βέλγιο προσφέρει καλύτερες λύσεις. Οι δύο περιπτώσεις περιγράφονται λεπτομερώς στα άρθρα για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ως μόνη γυναίκα στην Ελλάδα και ζευγάρι γυναικών και υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ελλάδα.

Η ανωνυμία της δωρεάς: το Βέλγιο αλλάζει τους κανόνες

Σήμερα, στο Βέλγιο, η μονάδα πρέπει να καθιστά απρόσιτα όλα τα δεδομένα που θα επέτρεπαν την ταυτοποίηση ενός ανώνυμου δότη· η μη ανώνυμη δωρεά, που συμφωνείται μεταξύ του δότη και των λήπτων, επιτρέπεται ήδη. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2024, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε αντίθετο προς το Σύνταγμα το να εμποδίζεται απολύτως το παιδί να λάβει οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με τον δότη. Διατήρησε τον ισχύοντα κανόνα μέχρι την έναρξη ισχύος ενός νέου νόμου, και το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου 2027.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ενέκρινε σε δεύτερη ανάγνωση, στις 20 Ιουνίου 2026, ένα προσχέδιο νόμου που καταργεί την ανώνυμη δωρεά για μελλοντικές δωρεές και δημιουργεί ένα κεντρικό μητρώο δεδομένων των δοτών. Το κείμενο διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας για γνωμοδότηση. Τη στιγμή που γράφω, τον Οκτώβριο του 2026, δεν έχει ακόμη ψηφιστεί από το Κοινοβούλιο: οι λεπτομέρειές του, όπως η ηλικία στην οποία το παιδί θα μπορεί να ζητήσει την ταυτότητα του δότη, ενδέχεται να αλλάξουν.

Στην Ελλάδα, η δωρεά είναι εξ ορισμού ανώνυμη· από το 2022, ο νόμος προβλέπει επίσης μορφές μη ανώνυμης δωρεάς, αλλά αυτές παραμένουν σπάνιες στην πράξη. Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει ότι η ταυτότητα του δότη μπορεί να παραμείνει ανώνυμη, να είναι γνωστή ή να κοινοποιηθεί στο παιδί μετά την ενηλικίωσή του. Πρόκειται για μια επιλογή που πρέπει να γίνει πριν από τη θεραπεία, λαμβάνοντας υπόψη τι θα μπορέσει να μάθει το παιδί σας κάποια μέρα.

Η δωρεά ωαρίων: διαθεσιμότητα και προθεσμίες

Δεν βρήκα πρόσφατα επίσημα στοιχεία σχετικά με τις προθεσμίες για τη δωρεά ωαρίων στο Βέλγιο. Ο νόμος προβλέπει δωρεάν δωρεά, με το πολύ μια αποζημίωση για τα έξοδα, όπως τα έξοδα μετακίνησης ή την απώλεια μισθού, ενώ η δωρεά από πρόσωπο που γνωρίζετε παραμένει δυνατή. Ζητήστε από τη μονάδα, γραπτώς, τον πραγματικό χρόνο αναμονής πριν από μια μεταφορά με ανώνυμη δότρια, καθώς και τι θα αλλάξει για εσάς με τον νέο νόμο.

Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή κατέγραψε το 2025 περίπου 2.500 γυναίκες αλλοδαπής υπηκοότητας που έλαβαν ωάρια από δότρια, εκ των οποίων περισσότερες από 2.000 με δωρεά που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα. Από την πρώτη επαφή έως τη μεταφορά, υπολογίστε γενικά δύο έως τέσσερις μήνες, κυρίως για την προετοιμασία του φακέλου. Η ίδια η διαμονή διαρκεί δύο έως τέσσερις ημέρες για μια μεταφορά με δωρεά ωαρίων, σε ένα μόνο ταξίδι.

Επιστροφή εξόδων, κόστος και διαδρομή

Στο Βέλγιο, η υποχρεωτική ασφάλιση υγείας (INAMI) καλύπτει μέρος των εξόδων της εξωσωματικής για τα άτομα που είναι ασφαλισμένα στο Βέλγιο, με τη μορφή πακέτων, εφόσον η γυναίκα δεν έχει συμπληρώσει τα 43 έτη και για έξι πακέτα το πολύ. Μια ασθενής που είναι ασφαλισμένη σε άλλη χώρα δεν δικαιούται αυτή την κάλυψη. Εάν είστε ασφαλισμένη στη Γαλλία, ο κανόνας είναι ο ίδιος τόσο για το Βέλγιο όσο και για την Ελλάδα: η μερική κάλυψη προϋποθέτει προηγούμενη έγκριση από το Εθνικό Κέντρο Περίθαλψης στο Εξωτερικό, η οποία τεκμηριώνεται με το έντυπο S2. Η διαδικασία εξηγείται στο άρθρο σχετικά με το έντυπο S2.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τους τιμοκαταλόγους που δημοσιεύθηκαν το 2026 από αδειοδοτημένες μονάδες, ένας κύκλος με δωρεά ωαρίων κοστίζει γενικά μεταξύ 5.000 και 8.000 ευρώ, ενώ μια εξωσωματική με δικά σας ωάρια κοστίζει μεταξύ 3.000 και 5.000 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα φάρμακα και τα έξοδα ταξιδιού. Δεν διαθέτω αντίστοιχη επίσημη πηγή για τις τιμές στο Βέλγιο: συγκρίνετε γραπτές προσφορές, γραμμή προς γραμμή.

Η απόσταση παίζει επίσης ρόλο. Αν ζείτε στο Βέλγιο, στη βόρεια Γαλλία ή στις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο επιτρέπει αρκετές μετακινήσεις μετ' επιστροφής χωρίς αεροπορικό ταξίδι. Η Ελλάδα απαιτεί πτήση, αλλά μεγάλο μέρος της παρακολούθησης γίνεται στη χώρα σας, με υπερηχογραφήματα που διαβιβάζονται στη μονάδα.

Η γνώμη μου: ποια χώρα για ποια περίπτωση

• Το Βέλγιο αν είστε κάτω των 45 ετών, αν είστε ζευγάρι με γυναίκα και θέλετε να αναγνωριστείτε ως ζευγάρι, αν επιθυμείτε έναν δότη που γνωρίζετε ή αν είστε ασφαλισμένη στο Βέλγιο.
• Η Ελλάδα αν είστε άνω των 45 ετών και ξεκινάτε ένα νέο εγχείρημα, αν είστε άνω των 47 ετών, ή αν προτιμάτε η δωρεά να παραμείνει ανώνυμη.

Οι υπόλοιπες χώρες συγκρίνονται στο ποια χώρα να επιλέξετε για εξωσωματική στο εξωτερικό, ενώ οι νόμοι παρουσιάζονται παράλληλα στον πίνακα των ευρωπαϊκών νόμων. Αν θέλετε να εξετάσουμε μαζί την περίπτωσή σας, γράψτε μου.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγή: https://fertilitegrece.com/blog/velgio-i-ellada-exosomatiki/ — Τριάδα Μπαλουκούδη, συντονισμός εξωσωματικής στην Ελλάδα. Γενική πληροφόρηση, χωρίς ισχύ ιατρικής ή νομικής συμβουλής. Εκτυπώθηκε στις

Τριάδα Μπαλουκούδη
Ανεξάρτητη συντονίστρια ασθενών εξωσωματικής στη Θεσσαλονίκη, με 24 χρόνια εμπειρίας στη συνοδεία ασθενών που έρχονται από το εξωτερικό. Περισσότερα · Επικοινωνία · Facebook