Δωρεά ωαρίων στην Τσεχική Δημοκρατία ή στην Ελλάδα: τι επιτρέπει η νομοθεσία του κάθε κράτους το 2026;

Δωρεά ωαρίων στην Τσεχική Δημοκρατία ή στην Ελλάδα: και οι δύο χώρες υποδέχονται κάθε χρόνο χιλιάδες ασθενείς από το εξωτερικό, με νεαρές δότριες που προσλαμβάνονται επιτόπου και μια δωρεά που δεν μπορεί να αμείβεται. Αυτό που τις διακρίνει αφορά τρία νομικά σημεία: το όριο ηλικίας, την πρόσβαση των μόνων γυναικών και την ανωνυμία.

Εάν είστε σε ζευγάρι με άνδρα, είστε έως 49 ετών και σας ταιριάζει η αυστηρή ανωνυμία, η Τσεχική Δημοκρατία αποτελεί σοβαρή επιλογή, και δεν θα ισχυριστώ το αντίθετο. Αν είστε μόνη, αν είστε 50 ετών ή άνω, ή αν θέλετε να διατηρήσετε ανοιχτή την πιθανότητα το παιδί σας να μάθει κάποια μέρα την ταυτότητα της δότριας, ο ελληνικός νόμος ανταποκρίνεται καλύτερα. Ακολουθούν οι λεπτομέρειες.

Τι λέει ο τσεχικός νόμος

Στην Τσεχική Δημοκρατία, η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή διέπεται από τον νόμο αριθ. 373/2011 περί ειδικών υπηρεσιών υγείας. Προορίζεται αποκλειστικά για ένα υπογόνιμο ζευγάρι που αποτελείται από μια γυναίκα και έναν άνδρα, οι οποίοι υποβάλλουν από κοινού και γραπτώς την αίτηση· η αίτηση ισχύει για έξι μήνες. Η γυναίκα μπορεί να υποβληθεί στη θεραπεία εφόσον η ηλικία της δεν υπερβαίνει τα 49 έτη.

• Οι δότριες είναι ηλικίας μεταξύ 18 και 35 ετών· οι δότες σπέρματος, μεταξύ 18 και 40 ετών.
• Η ανωνυμία είναι αμοιβαία. Η μονάδα διατηρεί την ανωνυμία του δότη, του ζευγαριού και του παιδιού μεταξύ τους. Το ζευγάρι, ή το παιδί όταν ενηλικιωθεί, μπορεί να λάβει, μόνο κατόπιν γραπτής αίτησης, πληροφορίες σχετικά με την υγεία του δότη, τις οποίες η μονάδα διατηρεί για 30 χρόνια.
• Η δωρεά δεν είναι αμειβόμενη. Η δότρια δεν δικαιούται καμία αμοιβή, αλλά η μονάδα της επιστρέφει, κατόπιν αιτήματός της, τα απαραίτητα και δικαιολογημένα έξοδα που σχετίζονται με τη δωρεά. Ο νόμος δεν ορίζει ανώτατο όριο.
• Η επιλογή του φύλου του παιδιού απαγορεύεται, εκτός εάν γίνεται για την αποφυγή σοβαρής γενετικής ασθένειας που συνδέεται με το φύλο.

Τι ορίζει ο ελληνικός νόμος

Στην Ελλάδα, ο νόμος 3305/2005, όπως τροποποιήθηκε το 2022, επιτρέπει την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή έως την ηλικία των 54 ετών, με άδεια της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής από την ηλικία των 50 ετών και μίας ημέρας. Δέχεται ζευγάρια, παντρεμένα ή μη, καθώς και μόνες γυναίκες, των οποίων η συγκατάθεση παρέχεται με συμβολαιογραφική πράξη. Οι δότριες πρέπει να είναι κάτω των 35 ετών, οι δότες κάτω των 40 ετών.

Η δωρεά δεν μπορεί να είναι αμειβόμενη: ο νόμος επιτρέπει μόνο την επιστροφή των εξόδων και μια αποζημίωση, το ύψος της οποίας καθορίζεται από την Εθνική Αρχή. Η επιλογή του φύλου απαγορεύεται υπό τους ίδιους όρους όπως και στην Τσεχική Δημοκρατία. Το πλήρες πλαίσιο εξηγείται στο άρθρο σχετικά με τον ελληνικό νόμο για τη δωρεά ωαρίων.

Δωρεά ωαρίων στην Τσεχική Δημοκρατία ή στην Ελλάδα: ο πίνακας

Μόνες γυναίκες: το τσεχικό νομοσχέδιο του 2026

Το τσεχικό Υπουργείο Υγείας εκπόνησε τροπολογία του νόμου προκειμένου να «επιτρέψει τη χρήση μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής σε γυναίκες χωρίς άνδρα σύντροφο». Το κείμενο υποβλήθηκε στα άλλα υπουργεία, τα οποία είχαν προθεσμία έως τις 23 Ιουλίου 2026 για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

Τη στιγμή που γράφω, τον Οκτώβριο του 2026, το νομοσχέδιο δεν έχει εγκριθεί από την κυβέρνηση ούτε έχει κατατεθεί στο Κοινοβούλιο, και δεν υπάρχει κανένας τρόπος να γνωρίζουμε αν θα ψηφιστεί, ούτε πότε. Επομένως, μια μόνη γυναίκα δεν μπορεί σήμερα να υποβληθεί σε θεραπεία στην Τσεχική Δημοκρατία· στην Ελλάδα, η πορεία της περιγράφεται στο άρθρο για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ως μόνη γυναίκα. Ένα άλλο σχέδιο, που παρουσιάστηκε το 2024, προέβλεπε την επιβολή ανώτατου ορίου στην αποζημίωση των δοτριών και τον περιορισμό κάθε μίας σε έξι λήψεις κατά τη διάρκεια της ζωής της· ο ισχύων νόμος εξακολουθεί να μην περιέχει αυτά τα όρια.

Δύο χώρες με έντονη προσήλωση στις ξένες ασθενείς

Τα επίσημα στοιχεία καταδεικνύουν πόσο διεθνής είναι η δωρεά ωαρίων σε αυτές τις χώρες. Στην Τσεχική Δημοκρατία, το Ινστιτούτο Πληροφοριών και Στατιστικών Υγείας κατέγραψε 5.663 κύκλους με ωάρια δότριας το 2023: στο 84,6% αυτών, η λήπτρια κατοικούσε στο εξωτερικό, ενώ το 98,5% των δοτριών κατοικούσε στη χώρα.

Στην Ελλάδα, η Εθνική Αρχή κατέγραψε το 2025 2.472 γυναίκες αλλοδαπής υπηκοότητας που έλαβαν ωάρια από δότρια, παράλληλα με 3.227 λήπτριες ελληνικής υπηκοότητας· για 2.083 από αυτές τις αλλοδαπές ασθενείς, η δωρεά είχε πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα. Τα δύο στοιχεία δεν μετρούν ακριβώς το ίδιο πράγμα – από τη μία πλευρά τους κύκλους και τη χώρα διαμονής, από την άλλη τα άτομα και την εθνικότητά τους –, αλλά περιγράφουν την ίδια πραγματικότητα: τοπικές δότριες και λήπτριες που προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από το εξωτερικό.

Η ανωνυμία: τι θα μπορεί να μάθει το παιδί σας

Αυτή είναι η λιγότερο ορατή διαφορά, και ίσως η πιο διαρκής. Στην Τσεχική Δημοκρατία, η ανωνυμία είναι απόλυτη και αμοιβαία: το παιδί σας θα μπορεί να λάβει πληροφορίες σχετικά με την υγεία, αλλά ποτέ την ταυτότητα της δότριας.

Στην Ελλάδα, η δωρεά είναι ανώνυμη εξ ορισμού· από το 2022, ο νόμος προβλέπει επίσης μορφές μη ανώνυμης δωρεάς, αλλά αυτές παραμένουν σπάνιες στην πράξη. Ο Αστικός Κώδικας προβλέπει ότι η ταυτότητα της δότριας μπορεί να παραμείνει ανώνυμη, να είναι γνωστή ή να κοινοποιηθεί στο παιδί μετά την ενηλικίωσή του. Τον Μάιο του 2026, η Εθνική Αρχή διευκρίνισε ότι μια ταυτοποιημένη δότρια μπορεί να δωρίσει σε λήπτες που γνωρίζει ήδη. Εάν ζείτε σε μια χώρα όπου τα παιδιά που γεννήθηκαν από δωρεά έχουν πρόσβαση στις ρίζες τους, ή εάν πιστεύετε ότι το παιδί σας θα θέλει να μάθει, σκεφτείτε το πριν επιλέξετε τη χώρα, όχι μετά.

Ηλικία, πιθανότητες και διαμονή

Για μια γυναίκα ηλικίας 50 έως 54 ετών, το ζήτημα επιλύεται γρήγορα: μόνο η Ελλάδα μπορεί να την αντιμετωπίσει, με την έγκριση της Εθνικής Αρχής. Μεταξύ 43 και 49 ετών, και οι δύο χώρες είναι εφικτές, και η δωρεά ωαρίων γίνεται συχνά η πιο ρεαλιστική επιλογή· δείτε την εξωσωματική μετά τα 43.

Και οι δύο νομοθεσίες επιβάλλουν τη χρήση νεαρών δοτριών· οι πιθανότητες εξαρτώνται στη συνέχεια κυρίως από τα έμβρυα που λαμβάνονται και από το εργαστήριο. Τα στοιχεία από τα ευρωπαϊκά μητρώα βρίσκονται στο άρθρο σχετικά με τα ποσοστά επιτυχίας της δωρεάς ωαρίων. Δεν βρήκα επίσημα στοιχεία σχετικά με τους χρόνους αναμονής στην Τσεχία. Στην Ελλάδα, υπολογίστε γενικά δύο έως τέσσερις μήνες από την πρώτη επαφή έως τη μεταφορά, και στη συνέχεια δύο έως τέσσερις ημέρες παραμονής στη χώρα για μεταφορά με δωρεά ωαρίων, καθώς η προετοιμασία του ενδομητρίου γίνεται στη χώρα σας.

Η γνώμη μου

Δεν πιστεύω ότι κάποια από τις δύο χώρες είναι καλύτερη απόλυτα. Η Τσεχική Δημοκρατία είναι κατάλληλη για ζευγάρια άνδρα-γυναίκας όπου η γυναίκα είναι έως 49 ετών, που αποδέχονται την αυστηρή ανωνυμία και που ζουν πιο κοντά στην Πράγα παρά στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Η Ελλάδα είναι κατάλληλη για μόνες γυναίκες, για γυναίκες ηλικίας 50 έως 54 ετών και για όσες επιθυμούν να διατηρήσουν ανοιχτή την επιλογή της μη ανώνυμης δωρεάς. Για την Ισπανία, τον άλλο συχνό προορισμό, δείτε τη σύγκριση μεταξύ Ισπανίας και Ελλάδας· για μια γενική εικόνα, ποια χώρα να επιλέξετε για εξωσωματική στο εξωτερικό.

Αν θέλετε να εξετάσουμε μαζί τι επιτρέπει κάθε νομοθεσία στην περίπτωσή σας, γράψτε μου.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγή: https://fertilitegrece.com/blog/tsechia-i-ellada-dorea-oarion/ — Τριάδα Μπαλουκούδη, συντονισμός εξωσωματικής στην Ελλάδα. Γενική πληροφόρηση, χωρίς ισχύ ιατρικής ή νομικής συμβουλής. Εκτυπώθηκε στις

Τριάδα Μπαλουκούδη
Ανεξάρτητη συντονίστρια ασθενών εξωσωματικής στη Θεσσαλονίκη, με 24 χρόνια εμπειρίας στη συνοδεία ασθενών που έρχονται από το εξωτερικό. Περισσότερα · Επικοινωνία · Facebook