Εξωσωματική γονιμοποίηση στην Κύπρο ή στην Ελλάδα: πρώτα πρέπει να ξέρουμε για ποιο τμήμα του νησιού μιλάμε

Εξωσωματική γονιμοποίηση στην Κύπρο ή στην Ελλάδα; Πριν προχωρήσετε σε σύγκριση, πρέπει να γνωρίζετε για ποιο τμήμα του νησιού μιλάμε. Η Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία ελέγχει το νότιο τμήμα του νησιού, είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με νομοθεσία για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή αρκετά παρόμοια με την ελληνική. Το βόρειο τμήμα διοικείται από την αυτοαποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», όπου το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ανασταλεί. Για μια ασθενή, αυτό δεν είναι μια γεωγραφική λεπτομέρεια: είναι ένα διαφορετικό νομικό πλαίσιο.

Εργάζομαι στην Ελλάδα και δεν προσποιούμαι ότι είμαι ουδέτερη. Επομένως, περιορίζομαι στα κείμενα: τον κυπριακό νόμο, το ευρωπαϊκό δίκαιο και όσα αναφέρουν οι δημόσιες αρχές. Δεν αναφέρω καμία μονάδα, ούτε από τη μία ούτε από την άλλη πλευρά.

Δύο μέρη του νησιού, δύο νομικά πλαίσια

Η πράξη προσχώρησης του 2003, με την οποία η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περιέχει ένα πρωτόκολλο σύμφωνα με το οποίο η εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης αναστέλλεται στις περιοχές όπου η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Στο βόρειο τμήμα, επομένως, δεν ισχύουν ούτε οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την ποιότητα και την ασφάλεια των ιστών και των κυττάρων, οι οποίοι καλύπτουν τα ωάρια, το σπέρμα και τα έμβρυα, ούτε οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την υγειονομική περίθαλψη στο εξωτερικό.

Ο Βορράς εφαρμόζει τους δικούς του τοπικούς κανονισμούς για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: μια πανεπιστημιακή μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 περιγράφει έναν κανονισμό του 2002, ο οποίος τροποποιήθηκε το 2006, το 2009 και το 2016. Ωστόσο, αυτό το πλαίσιο βρίσκεται εκτός της Ένωσης. Η βρετανική κυβέρνηση, η οποία δεν αναγνωρίζει την οντότητα του Βορρά, προειδοποιεί ότι οι θεραπείες γονιμότητας εκεί ενέχουν κινδύνους, επειδή οι μονάδες δεν υπόκεινται σε ρυθμίσεις όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο νόμος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στο νότιο τμήμα του νησιού, η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή διέπεται από τον κυπριακό νόμο 69(I)/2015, ο οποίος έχει τροποποιηθεί αρκετές φορές, με τελευταία την τροποποίηση του 2023. Ένα Συμβούλιο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής χορηγεί και ανακαλεί τις άδειες λειτουργίας των μονάδων, ελέγχει την εφαρμογή του νόμου και μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα. Τα κύρια σημεία:

• Το ανώτατο όριο ηλικίας της γυναίκας έχει καθοριστεί στα 53 έτη από την τροποποίηση του 2023· ο νόμος του 2015 προέβλεπε τα 50 έτη. Η παροχή θεραπείας σε γυναίκα που υπερβαίνει το όριο αυτό αποτελεί ποινικό αδίκημα.
• Οι μόνες γυναίκες μπορούν να υποβάλουν αίτηση για θεραπεία. Ο νόμος ορίζει το ζευγάρι ως έναν άνδρα και μια γυναίκα, παντρεμένους ή σε σταθερή σχέση.
• Τα στοιχεία των δοτών τηρούνται σε εμπιστευτικό αρχείο. Από το 2023, το παιδί που έχει ενηλικιωθεί μπορεί να ζητήσει την ταυτότητα του δότη, η οποία του γνωστοποιείται μόνο εάν ο δότης συναινέσει.
• Οι γαμέτες ενός δότη χρησιμοποιούνται κατ’ αρχήν μόνο για μία οικογένεια· ο νόμος προβλέπει εξαιρέσεις, ιδίως για λήπτες που διαμένουν στο εξωτερικό.
• Η διαφήμιση για την πρόσληψη δοτών απαγορεύεται, και οι δότες μπορούν να λάβουν μόνο την αποζημίωση που προβλέπεται από το νόμο.
• Η παρένθετη κύηση ρυθμίζεται: συγκατάθεση του Συμβουλίου, δικαστική απόφαση πριν από τη μεταφορά, κανένα οικονομικό όφελος πέραν της αποζημίωσης που προβλέπεται από το νόμο.

Εξωσωματική γονιμοποίηση στην Κύπρο ή στην Ελλάδα: οι δύο νόμοι δίπλα-δίπλα

Τα δύο νομοθετικά πλαίσια μοιάζουν πολύ. Η διαφορά ηλικίας είναι ενός έτους, και η Ελλάδα απαιτεί άδεια από την Εθνική Αρχή για άτομα ηλικίας μεταξύ 50 και 54 ετών· οι λεπτομέρειες βρίσκονται στο άρθρο σχετικά με το όριο ηλικίας στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα, ο κατάλογος των αδειοδοτημένων μονάδων είναι δημόσιος: δείτε πώς να επαληθεύσετε αν μια μονάδα είναι εγκεκριμένη.

Τι αλλάζει για μια ασθενή στο βόρειο τμήμα

• Δεν ισχύει η ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης υγείας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν ισχύει στο βόρειο τμήμα του νησιού και συνιστά την σύναψη ιδιωτικής ασφάλισης. Ακόμη και στο νότο, δεν καλύπτει ούτε τις ιδιωτικές ιατρικές υπηρεσίες ούτε ένα ταξίδι που πραγματοποιείται για ιατρικούς λόγους, όπως μια εξωσωματική (IVF): βλ. ταξιδιωτική ασφάλιση και εξωσωματική (IVF) στο εξωτερικό.
• Δεν υπάρχει έντυπο S2 ούτε επιστροφή εξόδων για διασυνοριακή ιατρική περίθαλψη: οι μηχανισμοί αυτοί εμπίπτουν στο δίκαιο της Ένωσης, το οποίο δεν ισχύει στο βόρειο τμήμα.
• Περιορισμένη προξενική βοήθεια. Το Ηνωμένο Βασίλειο διευκρινίζει ότι μπορεί να παρέχει μόνο περιορισμένη προξενική βοήθεια στο βόρειο τμήμα και ότι οι τοπικές αρχές δεν ανταλλάσσουν πληροφορίες με τις υπηρεσίες του.
• Η είσοδος στο νησί. Σύμφωνα με τις ταξιδιωτικές οδηγίες της βρετανικής κυβέρνησης, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας θεωρούν ότι η είσοδος από το βόρειο τμήμα, για παράδειγμα μέσω του αεροδρομίου του Ερτσάν, αποτελεί παράνομη είσοδο, με κίνδυνο επιβολής προστίμου ή άρνησης εισόδου στη Δημοκρατία.

Η επιλογή του φύλου του παιδιού

Στην Ελλάδα, ο Αστικός Κώδικας απαγορεύει την επιλογή του φύλου του παιδιού, εκτός εάν αυτό γίνεται για την αποφυγή σοβαρής κληρονομικής ασθένειας που συνδέεται με το φύλο. Ο νόμος της Κυπριακής Δημοκρατίας προβλέπει την ίδια απαγόρευση, με την ίδια εξαίρεση, η οποία απαιτεί επιπλέον τη γραπτή συγκατάθεση του Συμβουλίου. Εάν μια μονάδα σας προτείνει να επιλέξετε το φύλο χωρίς ιατρικό λόγο, δεν λειτουργεί σύμφωνα με κανέναν από αυτούς τους δύο νόμους. Η γενετική εξέταση των εμβρύων για ιατρικούς λόγους εξηγείται στο άρθρο σχετικά με τη γενετική εξέταση των εμβρύων στην Ελλάδα.

Ερωτήσεις που πρέπει να κάνετε πριν κλείσετε ραντεβού

• Σε ποιο ακριβώς μέρος του νησιού βρίσκεται η μονάδα και ποια αρχή της έχει χορηγήσει την άδεια λειτουργίας;
• Ποιος νόμος θα ισχύει για τη θεραπεία σας, τη δωρεά και τη συντήρηση των εμβρύων σας;
• Πώς επιλέγονται, ελέγχονται και καταχωρίζονται οι δότριες, και σε πόσες οικογένειες μπορεί να δωρίσει η ίδια δότρια;
• Ποιος σας παρέχει ιατρική φροντίδα και ποιος αναλαμβάνει τα έξοδα, σε περίπτωση επιπλοκών κατά τη διάρκεια της διαμονής;
• Θα μπορείτε να λάβετε πλήρες ιατρικό ιστορικό και να μεταφέρετε τα έμβρυά σας σε άλλη χώρα, αν χρειαστεί;

Αυτές οι ερωτήσεις ισχύουν για όλες τις χώρες· η πλήρης μέθοδος βρίσκεται στο άρθρο για την επιλογή κλινικής στο εξωτερικό.

Η γνώμη μου

Η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί μια σοβαρή ευρωπαϊκή επιλογή, με νομοθεσία παρόμοια με την ελληνική: 53 έτη έναντι 54, γίνονται δεκτές μόνες γυναίκες και στις δύο χώρες, ενώ ισχύει η ίδια απαγόρευση επιλογής φύλου. Η επιλογή θα εξαρτηθεί λοιπόν από τη μονάδα, τη διαδρομή και τη συνοδεία. Ο βορράς του νησιού αποτελεί μια διαφορετική περίπτωση: εκεί βγαίνουμε από το ευρωπαϊκό πλαίσιο, με τους ελέγχους και τις δυνατότητες προσφυγής που αυτό παρέχει. Δεν θα σας πω να μην πάτε ποτέ εκεί· θα σας πω να το κάνετε γνωρίζοντας τα παραπάνω.

Οι άλλες χώρες συγκρίνονται στο ποια χώρα να επιλέξετε για εξωσωματική στο εξωτερικό. Αν θέλετε να εξετάσουμε μαζί το σχέδιό σας, γράψτε μου.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγή: https://fertilitegrece.com/blog/kypros-i-ellada-exosomatiki/ — Τριάδα Μπαλουκούδη, συντονισμός εξωσωματικής στην Ελλάδα. Γενική πληροφόρηση, χωρίς ισχύ ιατρικής ή νομικής συμβουλής. Εκτυπώθηκε στις

Τριάδα Μπαλουκούδη
Ανεξάρτητη συντονίστρια ασθενών εξωσωματικής στη Θεσσαλονίκη, με 24 χρόνια εμπειρίας στη συνοδεία ασθενών που έρχονται από το εξωτερικό. Περισσότερα · Επικοινωνία · Facebook