Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ευρώπη: τι επιτρέπει κάθε νομοθεσία, ανά χώρα

Μια 46χρονη ασθενής, ένα ζευγάρι γυναικών, ένα ζευγάρι που χρειάζεται διπλή δωρεά: σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις, η απάντηση εξαρτάται λιγότερο από τον γιατρό και περισσότερο από το κοινοβούλιο της εκάστοτε χώρας. Η κατανόηση αυτών των τεσσάρων νομοθετικών πλαισίων γλιτώνει μήνες έρευνας και περιττά ραντεβού.

Γαλλία: η πιο προστατευτική, η πιο αργή

Ο νόμος για τη βιοηθική του 2021 άνοιξε την τεχνητή αναπαραγωγή (PMA) στις μόνες γυναίκες και στα ζευγάρια γυναικών, και καθιέρωσε το δικαίωμα πρόσβασης στις ρίζες για τα παιδιά που γεννήθηκαν από δωρεά από το 2022 και μετά. Αυτές οι δύο εξελίξεις έχουν το τίμημά τους: η ζήτηση εκτοξεύθηκε χωρίς να ακολουθήσει αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των δοτών, ενώ η άρση της ανωνυμίας οδήγησε σε πτώση του αριθμού των δοτών κατά τη μεταβατική περίοδο. Αποτέλεσμα: μέσος χρόνος αναμονής περίπου είκοσι δύο μηνών για δωρεά ωαρίων. Το σύστημα παραμένει, από οικονομική άποψη, το πιο γενναιόδωρο στην Ευρώπη για όσους πληρούν τα κριτήριά του.

Ελλάδα: η πιο ανοιχτή όσον αφορά την ηλικία

Η μεταρρύθμιση του 2022 ανέβασε το όριο στα 54 έτη, το υψηλότερο στην Ευρώπη, με άδεια από την Εθνική Αρχή Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής για τις ηλικίες μεταξύ 50 και 54 ετών. Η δωρεά είναι ανώνυμη και αμειβόμενη, χωρίς λίστα αναμονής, ενώ η PGT-A είναι προσβάσιμη. Το όριο του ελληνικού πλαισίου αφορά τα ζευγάρια γυναικών, τα οποία δεν αναγνωρίζει ο νόμος: η μία έχει πρόσβαση στη θεραπεία ως μεμονωμένη γυναίκα, ενώ το ζήτημα της γονικής σχέσης της δεύτερης μητέρας ρυθμίζεται στη συνέχεια σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο, κάτι που απαιτεί τη συμβουλή δικηγόρου πριν από την αναχώρηση.

Ισπανία: το πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο

Ο νόμος του 2006 επιτρέπει όλα τα παραπάνω, συμπεριλαμβανομένης της μεθόδου ROPA, όπου μια γυναίκα κυοφορεί το έμβρυο που προέρχεται από το ωάριο της συντρόφου της. Είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους προορισμούς στην Ευρώπη, με οργανωμένες γαλλόφωνες ομάδες και ένα εθνικό μητρώο που δημοσιεύει τα αποτελέσματα. Οι τιμές είναι υψηλότερες από ό,τι στην Ελλάδα, και το όριο ηλικίας σταματά στην πράξη γύρω στα 50 έτη.

Το Βέλγιο: η εγγύτητα

Φιλελεύθερο, γαλλόφωνο περιβάλλον, δύο ώρες από το Παρίσι. Η δωρεά μπορεί να είναι ανώνυμη ή κατευθυνόμενη, ανάλογα με τη μονάδα, κάτι που ενδιαφέρει τα ζευγάρια που επιθυμούν γνωστό δότη. Το όριο ηλικίας είναι τα 45 έτη για την έναρξη της θεραπείας και τα 47 έτη για τη μεταφορά, γεγονός που το τοποθετεί μεταξύ της Γαλλίας και της Ελλάδας.

Πώς να επιλέξετε

Ο κανόνας μου είναι απλός. Ξεκινήστε από το κριτήριο που σας εμποδίζει, όχι από τη χώρα. Αν είναι η ηλικία άνω των 50 ετών, η Ελλάδα είναι η μόνη απάντηση. Αν είναι η μέθοδος ROPA, θα είναι η Ισπανία ή το Βέλγιο. Αν είναι ο χρόνος αναμονής για τη δωρεά και ο προϋπολογισμός παίζει ρόλο, η Ελλάδα. Αν είναι η ανεξάρτητη δημοσίευση των αποτελεσμάτων, η Ισπανία. Αν είναι η απόσταση, το Βέλγιο. Τα υπόλοιπα — η ποιότητα των εργαστηρίων, η αξιοπιστία των ομάδων — υπάρχουν και στις τέσσερις χώρες, και πρέπει να ελέγχονται κέντρο προς κέντρο, όχι χώρα προς χώρα. Η λεπτομερής σύγκριση Ισπανίας-Ελλάδας βρίσκεται εδώ.

Ένα τελευταίο σημείο που επαναλαμβάνω συχνά: η νομοθεσία της χώρας όπου υποβάλλεστε σε θεραπεία δεν καθορίζει τη γονική σχέση του παιδιού σας στη Γαλλία. Για τα θέματα ληξιαρχικής κατάστασης ισχύει το γαλλικό δίκαιο. Για ένα παντρεμένο ετεροφυλόφιλο ζευγάρι ή μια μόνη γυναίκα, δεν υπάρχει καμία δυσκολία. Για ένα ζευγάρι γυναικών, πρέπει να οργανωθεί η εκ των προτέρων κοινή αναγνώριση, και αυτό προετοιμάζεται πριν από την αναχώρηση, όχι μετά τη γέννηση.

Συχνές ερωτήσεις

Πηγή: https://fertilitegrece.com/blog/nomothesia-iya-gallia-ellada-ispania-velgio/ — Τριάδα Μπαλουκούδη, συντονισμός εξωσωματικής στην Ελλάδα. Γενική πληροφόρηση, χωρίς ισχύ ιατρικής ή νομικής συμβουλής. Εκτυπώθηκε στις