Μια εξωσωματική στο εξωτερικό σημαίνει επιλογή κέντρου, προετοιμασία φακέλου σε άλλη γλώσσα, αλλαγές ημερομηνιών, πτήσεις, διαμονή, φάρμακα και οργάνωση της επιστροφής. Πολλές ασθενείς το κάνουν μόνες τους, και πολύ καλά. Άλλες προτιμούν να έχουν συνοδεία. Ανάμεσα στις δύο αυτές επιλογές, υπάρχει μια πλούσια αλλά και συγκεχυμένη προσφορά: πρακτορεία, πλατφόρμες, «διαμεσολαβητές», συντονίστριες, σύλλογοι. Δείτε πώς μπορείτε να βρείτε το δρόμο σας.
Τέσσερα επαγγέλματα κάτω από την ίδια ονομασία
- Οι πλατφόρμες και οι συγκριτικοί ιστότοποι. Κατάλογοι κλινικών, με φόρμα επικοινωνίας. Συνήθως αποζημιώνονται από τις κλινικές, είτε ανά παραπομπή είτε μέσω συνδρομής. Χρήσιμοι για μια πρώτη λίστα, σπάνια για τη λήψη απόφασης.
- Τα γραφεία ιατρικού τουρισμού. Πωλούν ένα πακέτο: κλινική, διαμονή, μεταφορές. Η αμοιβή τους προέρχεται συχνά από ένα περιθώριο κέρδους επί του πακέτου ή από εμπορικές συμφωνίες με τις μονάδες.
- Οι ανεξάρτητες συντονίστριες, που μερικές φορές ονομάζονται υπερασπίστριες ασθενών. Πληρώνονται από την ασθενή, για να οργανώνουν και να συνοδεύουν, χωρίς να πωλούν την ίδια τη θεραπεία.
- Οι ενώσεις ασθενών. Δεν πωλούν τίποτα. Ενημερώνουν, ακούν και φέρνουν σε επαφή άτομα που έχουν βιώσει την ίδια πορεία. Η Fertility Europe συγκεντρώνει τις εθνικές ενώσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών.
Καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι καλή ή κακή από μόνη της. Αυτό που έχει σημασία είναι να γνωρίζετε με ποια έχετε να κάνετε.
Τι κάνει πραγματικά ένας καλός μεσάζων
- Διαβάζει τον φάκελό σας πριν συζητήσει για τιμές και σας λέει τι λείπει. Δείτε την αξιολόγηση γονιμότητας.
- Σας βοηθά να συγκρίνετε τις γραπτές προσφορές, γραμμή προς γραμμή, και να εντοπίσετε τι δεν περιλαμβάνεται. Δείτε το πραγματικό κόστος μιας εξωσωματικής στην Ελλάδα.
- Προετοιμάζει τη συνάντηση με τον γιατρό, μεταφράζει και σας εξηγεί το προτεινόμενο πρωτόκολλο.
- Οργανώνει τα πρακτικά θέματα: ημερομηνίες, πτήσεις με δυνατότητα αλλαγής, διαμονή κοντά στη μονάδα, φάρμακα.
- Βρίσκεται επί τόπου ή είναι διαθέσιμη τις κρίσιμες ημέρες: λήψη ωαρίων, μεταφορά εμβρύων, βράδυ της ένεσης ωοθυλακιορρηξίας.
- Λειτουργεί ως σύνδεσμος μετά την επιστροφή σας: αποτελέσματα, εκθέσεις, ερωτήσεις προς τη μονάδα.
Τι δεν μπορεί να κάνει
Δεν λαμβάνει καμία ιατρική απόφαση: το πρωτόκολλο, ο αριθμός των εμβρύων που θα μεταφερθούν, οι συμπληρωματικές εξετάσεις εναπόκεινται στον γιατρό. Δεν εγγυάται αποτέλεσμα. Δεν σας «βρίσκει» δότρια έναντι αμοιβής: στην Ελλάδα, οι δότριες προσλαμβάνονται και παρακολουθούνται από τα διαπιστευμένα κέντρα, η αποζημίωσή τους καθορίζεται από την Εθνική Αρχή, και η μεσολάβηση στην πώληση γαμετών αποτελεί ποινικό αδίκημα (βλ. το νομικό πλαίσιο της δωρεάς ωαρίων). Και δεν μπορεί να σας ανοίξει έναν δρόμο που ο νόμος κλείνει, όπως η παρένθετη μητρότητα για άτομα που δεν διαμένουν στην Ελλάδα (βλ. το άρθρο για την παρένθετη μητρότητα).
Το μόνο ερώτημα που έχει σημασία: ποιος πληρώνει ποιον;
Στην Ελλάδα, ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας απαγορεύει στους γιατρούς να προσφεύγουν σε μεσάζοντες που αποζημιώνονται με ποσοστό για να προσελκύουν ασθενείς, καθώς και να παραχωρούν μέρος των αμοιβών τους σε όσους τους στέλνουν ασθενείς. Μια υπηρεσία που παρουσιάζεται ως «δωρεάν για την ασθενή» πληρώνεται όμως σίγουρα από κάποιον. Αν πληρώνεται από την κλινική, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ο μεσάζων έχει συμφέρον να σας κατευθύνει προς αυτό το συγκεκριμένο κέντρο, είτε είναι το καλύτερο για εσάς είτε όχι.
Κατά τη γνώμη μου, αυτή η σύγκρουση συμφερόντων είναι το πρόβλημα, περισσότερο από την ίδια τη συνοδεία: μια συνοδεία που πληρώνεται από την ασθενή, χωρίς οικονομική σχέση με τις μονάδες, δεν έχει αυτό το μειονέκτημα. Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (ESHRE) προχωράει ακόμη πιο μακριά σε ένα συγκεκριμένο σημείο: όσον αφορά τη δωρεά ωαρίων, οι ορθές πρακτικές της για τις διασυνοριακές ιατρικές υπηρεσίες συνιστούν την αποφυγή των διαμεσολαβητικών γραφείων, προκειμένου να προστατευθούν οι δότριες και να προληφθεί κάθε κίνδυνος εμπορίας ανθρώπων.
Θέστε το ερώτημα απευθείας και ζητήστε την απάντηση γραπτώς:
- Πόσο κοστίζει η υπηρεσία σας και τι ακριβώς περιλαμβάνει;
- Λαμβάνετε αμοιβή, όφελος ή σύμβαση από κάποιο κέντρο που μου προτείνετε;
- Σε ποιον πληρώνω για τη διαδικασία: σε εσάς ή απευθείας στη μονάδα;
Ένας σοβαρός μεσάζων απαντά χωρίς δισταγμό. Ένας μεσάζων που αισθάνεται αμηχανία από τη δεύτερη ερώτηση σας έχει ήδη απαντήσει.
Τα σημάδια που πρέπει να σας προειδοποιήσουν
- Εγγυημένο ποσοστό επιτυχίας ή «επιστροφή χρημάτων σε περίπτωση αποτυχίας» χωρίς συγκεκριμένους γραπτούς όρους.
- Αίτημα πληρωμής της διαδικασίας στον λογαριασμό του πρακτορείου αντί για τη μονάδα.
- Προσφορά ενός μόνο κέντρου, από κάποιον που ισχυρίζεται ότι είναι ανεξάρτητος.
- Απουσία γραπτού προϋπολογισμού ή προϋπολογισμός που αλλάζει μετά την άφιξή σας.
- Υποσχέσεις που αντιβαίνουν στην ελληνική νομοθεσία: επιλογή φύλου χωρίς ιατρικό λόγο, μεταφορά αριθμού εμβρύων που υπερβαίνει τα καθορισμένα όρια ή «δότρια» που έχει προσληφθεί και πληρωθεί ειδικά για εσάς.
- Πίεση για γρήγορη κράτηση: «απομένει μόνο μία δότρια», «η τιμή θα αυξηθεί τον επόμενο μήνα».
- Ποσοστά επιτυχίας που προβάλλονται ως επιχείρημα πώλησης: στην Ελλάδα, τα ίδια τις μονάδες δεν έχουν το δικαίωμα να δημοσιεύουν τα ποσοστά επιτυχίας τους ούτε να συγκρίνονται μεταξύ τους.
- Ένα κέντρο που είναι αδύνατο να βρεθεί στο επίσημο μητρώο. Ο έλεγχος της άδειας λειτουργίας διαρκεί δύο λεπτά.
Σκεφτείτε επίσης τα προσωπικά σας δεδομένα: ένας μεσάζων χειρίζεται τον ιατρικό σας φάκελο, γεγονός που τον υποχρεώνει να τηρεί τον ευρωπαϊκό κανονισμό για την προστασία των δεδομένων. Ρωτήστε πώς φυλάσσονται τα έγγραφά σας και σε ποιον διαβιβάζονται.
Πώς εργάζομαι, αφού το θέμα με αφορά
Πέρασα είκοσι τέσσερα χρόνια συντονίζοντας τις διαδρομές ασθενών που έρχονταν από το εξωτερικό σε μια μονάδα στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα, ως ανεξάρτητη επαγγελματίας, λειτουργώ με έναν απλό κανόνα: η πρώτη επικοινωνία είναι δωρεάν, η αμοιβή μου είναι ένα σταθερό ποσό ανά φάκελο, το οποίο πληρώνετε εσείς και ανακοινώνεται γραπτώς, ενώ η θεραπεία, το ταξίδι και η διαμονή πληρώνονται απευθείας σε όσους τα παρέχουν. Δεν αμείβομαι από κανμια μονάδα. Αν θέλετε να εξετάσουμε μαζί την περίπτωσή σας, γράψτε μου· και αν προτιμάτε να οργανωθείτε μόνη σας, τα άρθρα αυτού του ιστότοπου υπάρχουν ακριβώς γι’ αυτό.
Συχνές ερωτήσεις
Πρέπει να απευθυνθείτε σε πρακτορείο για εξωσωματική στο εξωτερικό;
Όχι. Πολλές ασθενείς οργανώνονται μόνες τους με τη μονάδα. Ένας μεσάζων είναι χρήσιμος για τη γλώσσα, τη διοργάνωση και την παρουσία επί τόπου, υπό την προϋπόθεση ότι γνωρίζετε πώς αμείβεται.
Πόσο κοστίζει ένας μεσάζων;
Αυτό ποικίλλει πολύ: σταθερό ποσό που καταβάλλει η ασθενής, περιθώριο κέρδους επί ενός πακέτου ή αμοιβή από την κλινική. Ζητήστε πάντα γραπτώς την τιμή και τι περιλαμβάνει, πριν διαβιβάσετε το φάκελό σας.
Πώς να ξέρετε αν ένα πρακτορείο πληρώνεται από την κλινική;
Ζητώντας το γραπτώς. Μια υπηρεσία που παρουσιάζεται ως δωρεάν για την ασθενή χρηματοδοτείται σχεδόν πάντα από τα συνεργαζόμενα κέντρα, γεγονός που δημιουργεί κίνητρο να σας κατευθύνουν προς αυτά.
Μπορεί μια ένωση ασθενών να με βοηθήσει;
Ναι, για πληροφορίες, μαρτυρίες και υποστήριξη. Οι ενώσεις δεν πωλούν θεραπείες και είναι κατ’ αρχήν ανεξάρτητες από τις μονάδες· ωστόσο, ελέγξτε τους συνεργάτες και τη χρηματοδότησή τους. Δεν αντικαθιστούν την πρακτική οργάνωση της διαμονής.
Πηγές- Ελληνικός νόμος 3418/2005 — Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας, άρθρα 19 και 21 (μεσάζοντες που αποζημιώνονται με ποσοστό, κατανομή αμοιβών).
- Ελληνικός νόμος 3305/2005, άρθρο 26, το οποίο αντικαταστάθηκε από το άρθρο 20 του νόμου 4272/2014 — ποινικές κυρώσεις για την πώληση γαμετών και τη μεσολάβηση.
- Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής — Κώδικας Πρακτικής, άρθρο 24: γνωστοποίηση των μονάδων (απόφαση 1680/2022, ΦΕΚ Β' 4802/2022).
- Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΕΑΙΥΑ) — μητρώο εγκεκριμένων μονάδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και τραπεζών κρυοσυντήρησης.
- ESHRE — Διασυνοριακή αναπαραγωγική φροντίδα, ενημερωτικό δελτίο, το οποίο περιλαμβάνει τον οδηγό ορθών πρακτικών των Shenfield et al. (Human Reproduction, 2011).
- Fertility Europe — εθνικές ενώσεις ασθενών που είναι μέλη.
- Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 (ΓΚΠΔ), άρθρο 9 — επεξεργασία δεδομένων υγείας.
Αυτό το άρθρο αποτελεί γενική πληροφορία πρακτικού και διοικητικού χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ούτε ιατρική ούτε νομική συμβουλή. Οι κανόνες και τα ποσά αλλάζουν: επαληθεύετε πάντα τις ενημερωμένες πληροφορίες από τον ασφαλιστικό σας φορέα, η μονάδα που σας παρακολουθεί και τον γιατρό σας.
Τριάδα Μπαλουκούδη
Ανεξάρτητη συντονίστρια ασθενών εξωσωματικής στη Θεσσαλονίκη, με 24 χρόνια εμπειρίας στη συνοδεία ασθενών που έρχονται από το εξωτερικό. Περισσότερα · Επικοινωνία · Facebook
Έχετε ερώτηση για τη δική σας περίπτωση;
Η πρώτη συζήτηση είναι δωρεάν και χωρίς καμία δέσμευση.