ICSI ή κλασική εξωσωματική: πότε η μικροέγχυση είναι πραγματικά χρήσιμη

Στις προσφορές που βλέπω να κυκλοφορούν, η γραμμή «ICSI» εμφανίζεται σχεδόν πάντα. Ορισμένες ασθενείς δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει και άλλη τεχνική. Είναι χρήσιμο να κατανοήσουμε τη διαφορά, επειδή έχει κόστος και επειδή δεν απαντά στο ίδιο ερώτημα.

Δύο τρόποι για να έρθουν σε επαφή το ωάριο και το σπερματοζωάριο

Στη συμβατική εξωσωματική, κάθε ωάριο τοποθετείται σε μια σταγόνα καλλιεργητικού μέσου μαζί με αρκετές δεκάδες χιλιάδες προετοιμασμένα σπερματοζωάρια. Η γονιμοποίηση γίνεται «φυσικά»: ένα σπερματοζωάριο διαπερνά μόνο του τα περιβλήματα του ωαρίου.

Στην ICSI (ενδοκυτταροπλασματική έγχυση σπερματοζωαρίου), ο εμβρυολόγος επιλέγει ένα σπερματοζωάριο κάτω από μικροσκόπιο, το ακινητοποιεί και το εγχέει απευθείας στο ωάριο με μια μικροπιπέτα. Με αυτόν τον τρόπο παρακάμπτονται όλα τα στάδια που θα έπρεπε να διανύσει το σπερματοζωάριο μόνο του.

Και στις δύο περιπτώσεις, η συνέχεια είναι η ίδια: καλλιέργεια εμβρύων, μεταφορά, ενδεχόμενη κατάψυξη. Η ICSI δεν «παράγει» καλύτερα έμβρυα· αυξάνει τις πιθανότητες να επιτευχθεί γονιμοποίηση όταν αυτή κινδυνεύει να αποτύχει.

Πότε ενδείκνυται σαφώς η ICSI

• Σημαντική ανδρική υπογονιμότητα: πολύ μειωμένη συγκέντρωση, κινητικότητα ή μορφολογία στο σπερμογράφημα.
• Σπερματοζωάρια που έχουν ληφθεί χειρουργικά (TESE, μικρο-TESE) σε περίπτωση αζωοσπερμίας: ο αριθμός τους είναι πολύ μικρός για μια κλασική εξωσωματική.
• Αποτυχία γονιμοποίησης ή πολύ χαμηλό ποσοστό γονιμοποίησης κατά τη διάρκεια προηγούμενης συμβατικής εξωσωματικής.
• Κατεψυγμένα ωάρια: η υαλοποίηση σκληραίνει τη διαφανή ζώνη, και τα περισσότερα κέντρα εφαρμόζουν την ICSI μετά την απόψυξη.
• Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (PGT): η ICSI αποτρέπει την αλλοίωση της ανάλυσης από σπερματοζωάριο που έχει παραμείνει προσκολλημένο στο ωάριο.

Όταν δεν προσφέρει αποδεδειγμένα οφέλη

Για ένα ζευγάρι χωρίς ανδρικό πρόβλημα, οι τυχαιοποιημένες μελέτες δεν έχουν δείξει ότι η ICSI αυξάνει το ποσοστό ζωντανών γεννήσεων σε σύγκριση με την κλασική εξωσωματική. Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet το 2021, η οποία διεξήχθη στο Βιετνάμ σε περισσότερα από χίλια ζευγάρια χωρίς ανδρική υπογονιμότητα, δεν διαπίστωσε καμία διαφορά στον αριθμό των γεννήσεων. Επομένως, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής (ESHRE) δεν συνιστά τη ρουτίνα εφαρμογή της ICSI όταν δεν υπάρχει ανδρικός παράγοντας.

Γιατί, όμως, είναι τόσο διαδεδομένη; Επειδή μειώνει τον κίνδυνο, σπάνιο αλλά πολύ οδυνηρό, μιας πλήρους αποτυχίας της γονιμοποίησης, και επειδή απλοποιεί την οργάνωση του εργαστηρίου. Για μια ασθενή που διέσχισε την Ευρώπη για έναν μόνο κύκλο, αυτό το επιχείρημα έχει βαρύτητα. Μπορεί να αμφισβητηθεί, αλλά δεν είναι παράλογο.

Και οι ενδιάμεσες περιπτώσεις;

Όταν αναμένεται μικρός αριθμός ωαρίων — προχωρημένη ηλικία, χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία — ορισμένα κέντρα προτείνουν την ICSI για να «μην χαθούν». Τα δεδομένα δεν δείχνουν σαφές όφελος, αλλά η απόφαση παραμένει ιατρική. Μια επιλογή που χρησιμοποιείται μερικές φορές είναι το «split»: ένα μέρος των ωαρίων σε κλασική εξωσωματική, το άλλο σε ICSI. Είναι ιδιαίτερα σκόπιμη κατά τον πρώτο κύκλο, για να διαπιστωθεί πώς συμπεριφέρονται οι γαμέτες σας.

Οι παραλλαγές: IMSI, PICSI

Η IMSI επιλέγει τα σπερματοζωάρια υπό πολύ ισχυρή μεγέθυνση· η PICSI τα επιλέγει με βάση τη σύνδεσή τους με το υαλουρονικό οξύ. Καμία από τις δύο δεν έχει δείξει βελτίωση του ποσοστού γεννήσεων κατά τη συνήθη χρήση. Η βρετανική αρχή για τη γονιμότητα (HFEA) κατατάσσει την PICSI μεταξύ των τεχνικών χωρίς αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Εάν σας προταθούν, ρωτήστε γιατί στην συγκεκριμένη περίπτωσή σας και σε ποιο κόστος.

Ασφάλεια

Η ICSI εφαρμόζεται εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια. Τα παιδιά που έχουν γεννηθεί με αυτή τη μέθοδο είναι, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, υγιή. Παρατηρείται μια ελαφρά αύξηση ορισμένων ανωμαλιών, η οποία όμως φαίνεται να συνδέεται κυρίως με την υποκείμενη ανδρική υπογονιμότητα και όχι με την ίδια την τεχνική. Αυτό αποτελεί ένα επιπλέον επιχείρημα για να μην χρησιμοποιείται χωρίς λόγο, χωρίς όμως να πρέπει να την φοβόμαστε όταν ενδείκνυται.

Τι συνιστώ να ρωτήσετε

1. Η ICSI περιλαμβάνεται στην τιμή ή χρεώνεται επιπλέον;
2. Γιατί προτείνεται στην περίπτωσή μου: ανδρικός παράγοντας, κατεψυγμένα ωάρια, PGT, πρακτική της μονάδας;
3. Ποιο είναι το συνηθισμένο ποσοστό γονιμοποίησης στην κλασική εξωσωματική και στην ICSI;
4. Είναι δυνατός ο διαχωρισμός των ωαρίων (split) κατά τον πρώτο κύκλο;

Ένα καλό κέντρο απαντά χωρίς δυσκολία. Και αν η απάντηση είναι «κάνουμε ICSI για όλους», αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό σημάδι — είναι απλώς μια πολιτική, την οποία έχετε το δικαίωμα να γνωρίζετε.

Συχνές ερωτήσεις